Uticaj feminizma na položaj Romkinja

Kako je romska zajednica jedna od najzatvorenijih za spoljašnje uticaje, tako je i menjanje društvenih odnosa u okviru zajednice sporo i neprihvatljivo. Savremeni društveni tokovi su imali suštinski mali uticaj na promene.

Može se reći da do Romkinja feminizam dolazi sporo, pre svega zbog njihove isključenosti iz sfere obrazovanja i rada, ali u velikoj meri i zbog jaza koji postoji između aktivizma Romkinja i samog feminističkog pokreta. Ovde se ima u vidu takozvani salonski feminizam belih žena iz visoke akademske klase koje imaju visoku društvenu startnu poziciju. Ovakav feminizam ostaje nedostupan marginalizovanim ženama iz nižih klasa, ženama koje nisu bele, itd. Sâm feministički pokret često ne prepoznaje zajedničke ciljeve sa Romkinjama, već izjednačava ciljeve borbe Romkinja s ciljevima Roma generalno.

Velika sličnost se pronalazi između romskog pokreta i pokreta Afro-Amerikanaca, a u okviru toga sličnost pokreta crnih žena i Romkinja. Bitke se biju na dva fronta: za priznavanje Roma i za prepoznavanje spefičnog položaja Romkinja. U okviru samog pokreta za oslobođenje Roma, često se ne prepoznaju naročiti problemi pojedinaca/pojedinki. Uglavnom se govori o tome da „nije pravi trenutak“ za obraćanje pažnje na pitanja koja se posmatraju kao usko vezana za žene, kao što je nasilje u porodici. Dok se na ovaj problem uveliko obraća pažnja u većinskom društvu (uvođenje i primena zakonskih mera i sl.), u okviru romske zajednice to ostaje pitanje vezano za tradiciju, pa je samim tim „nedodirljivo“.

Romkinje, kao i pripadnice većinskog stanovništva, nailaze na probleme u svim životnim sferama, međutim, problemi Romkinja se znatno uvećavaju pod uticajem njima bliskog okruženja, kao i šireg, većinskog miljea. Stoga romsko-ženski aktivizam, iako prilično marginalizovan i malobrojan, teži da ravnopravno obrati pažnju na sve probleme s kojima se Romkinje direktno susreću svakodnevno i kojišto imaju presudan uticaj na njihovu egzistenciju.

Prihvatajući feminizam i njegovu osnovnu parolu „uvek nelojalna“ kao jednu od ideja vodilja, Romkinje nailaze na konflikt unutar sebe s usvojenim vrednosnim sistemima. Romkinje aktivistkinje su često primorane da preispituju svoju lojalnost pokretu za prava Roma kao jednom od veoma važnih pokreta za njihov identitet.

Otvaranje određenih pitanja koja se konkretno tiču tradicije i tradicionalnog shvatanja života u zajednici, vidi se kao direktan napad na postignuća koja Romski pokret ima iza sebe, istovremeno kvareći imidž Roma što se teškom mukom stiče kod većinskog stanovništva. Ne čudi onda da se prilikom definisanja ciljeva romsko-ženskog pokreta uvek navodi potreba za uključivanjem ženskog pitanja u romski pokret i romsko-ženskog pitanja u ženski pokret. Sveprisutna atmosfera odiše time da Romkinje i njihova pitanja nikada dovoljno nisu zastupljena u okvirima ova dva pokreta kojima one, po prirodi stvari, ravnopravno pripadaju. Specifično ženski problemi, kao što je prisilna sterilizacija Romkinja, nailaze na podršku romske aktivističke zajednice, smatrajući se jednim od važnijih pitanja, dok kupovina neveste, kult nevinosti i slično, ostaju teška pitanja s kojima Romkinje izlaze pred zajednicu i često bivaju odbijene.

Još jedno od pitanja lojalnosti jeste šta zadržati kao izvorno i autentično romsko, nešto što je deo romskog etosa, a istovremeno ne narušiti ženska ljudska prava. Nekako se nameće utisak da je ovo pitanje relevantnije za romske aktiviste i da se manje tiče samih romskih aktivistkinja, jer iskustveno Romkinje lakše nalaze balans između ove dve stvari, postižući da aktivizmom ne naruše sopstveni etnički identitet, istovremeno vodeći svoje živote u skladu sa sopstvenim izborima.

Romkinje su mnogo toga naučile od feminističkog pokreta, crpeći snagu i nalazeći savezništvo kod feministkinja koje su prepoznale potrebu da se feminizam u okviru srpskog društva proširi i na najmarginalizovanije članice tog društva. Nasuprot tome, sve uticajniji feminizam glavnog pravca koji se danas naziva „borbom za rodnu ravnopravnost“, permanentno izbegava da prepozna sve one koji dolaze iz nevećinskih grupa: Romkinje, lezbejke, invalitkinje, itd. Na ženskom pokretu ostaje da pomiri i ujedini front u kojem će sva pitanja biti jednako zastupljena i s istom pažnjom predstavljena društvu. Pripremili smo za Vas izreke o ženama, muškarcima kao i mnoge druge izreke i poslovice.